Mycoplasma bij varkens

Besmetting en diagnose van Mycoplasma

Het is altijd beter om mycoplasma besmettingen te voorkomen dan te genezen, daarom is het van belang te weten via welke route de besmetting loopt. Niet alleen hoe de bacterie overgebracht wordt van bedrijf naar bedrijf, maar ook hoe het zich binnen een bedrijf verspreid.

Verspreiding van de bacterie

Binnen een varkensbedrijf verspreiden de kiemen zich voornamelijk door direct contact, vooral van varkensneus naar varkensneus. De besmetting loopt veelal via de zeug naar de biggen of tussen de biggen na spenen of opleggen, bij het samenvoegen van hokken. Door direct neuscontact komt de kiem vrijwel meteen in de luchtwegen terecht. Zie onderstaand figuur voor mogelijke besmettingsroutes op het bedrijf.

Biggen kunnen al op zeer jonge leeftijd met mycoplasma in aanraking komen, door besmetting via de moederzeug. Vooral gelten en jonge zeugen verspreiden veel ziektekiemen. Besmettingen vinden voornamelijk al plaats in de kraamstal, maar de verspreiding vindt vooral plaats na spenen wanneer tomen gemixt worden.

Tussen bedrijven loopt de verspreiding van de Mycoplasma bacterie via het transport van de dieren. Bij het opleggen van biggen op een vleesvarkensbedrijf is het van belang zo min mogelijk varkens van verschillende bedrijven te mixen. Bij het aankopen van nieuwe fokgelten is een goed quarantaine management van belang om eventuele besmetting en verspreiding te voorkomen.

Figuur: Mogelijke besmettingsroutes door diercontact en door het mengen van dieren

De diagnose stellen

Mycoplasma is redelijk herkenbaar aan de hoest die door de stallen rondgaat, maar de hoest is niet altijd even duidelijk aanwezig. Daarom is het belangrijk om ook het bloed te laten testen op antistoffen. Hierbij is wel het probleem dat het relatief lang duurt voordat een varken voldoende antistoffen heeft opgebouwd om deze via het bloed aan te tonen. Door bloedonderzoek kan er wel aangetoond worden of er Mycoplasma aanwezig is op het bedrijf. Een andere optie om zeker te zijn of het om Mycoplasma gaat, is om de longen zelf te laten onderzoeken. In het slachthuis kan een sectie genomen worden van het longweefsel waarin de kiem kan worden aangetoond en de ernst van Mycoplasma bepaald worden.

Preventie van Mycoplasma

Een Mycoplasma infectie kan aangepakt worden met de juiste medicatie. De bacterie is gevoelig voor antibiotica, maar wanneer de infectie gepaard gaat met meerdere ziektes, is het lastiger om ervan af te komen. Daarnaast zijn er vaccinatieprogramma’s beschikbaar, maar er is wel kans op herinfectie.

Risicofactoren

Een mycoplasma infectie zorgt voor beschadigingen aan de trilhaartjes in de longen, waardoor er verminderde activiteit is. Hierdoor wordt de weerstand van de longen aangetast waardoor varkens vatbaarder worden voor andere ziektes, zoals PRRS.  Dit kan leiden tot gecompliceerde gevallen, zoals het ‘porcine respiratoire ziekte complex’ (PRDC-complex), wat nog meer long- en ademhalingsproblemen veroorzaakt. De ernst hiervan hangt af van de aanwezige ziektekiemen, managementfactoren en de klimaatomstandigheden van de huisvesting.

Er zijn een aantal risicofactoren waardoor de gevolgen van Mycoplasma heviger kunnen zijn, of PRDC kan optreden. Wanneer stalklimaat en -hygiëne onvoldoende zijn, zal de infectie langer standhouden en de schade groter zijn. Wanneer afdelingen onvoldoende ontsmet worden tussen de rondes door, is de kans op besmetting met Mycoplasma groot door achtergebleven ziektekiemen van de vorige groep varkens.

Door overbezetting van de hokken wordt de infectiedruk groter. Daarbij scheiden besmette dieren ook nog voor lange tijd ziektekiemen uit, wat het nog lastiger maakt om van mycoplasma af te komen. Tevens is het aankopen van dieren zonder quarantaineperiode ook een extra risico met kans op besmettingen.

Preventieve maatregelen

Het is duidelijk dat een goed management de eerste stap is in de preventie tegen een Mycoplasma infectie om bovenstaande risicofactoren te minimaliseren. Denk hierbij aan:

• All-in-all-out. Dit houdt in dat groepen dieren bij elkaar blijven, samen gehuisvest worden en tegelijkertijd naar de vleesvarkensbedrijven of slachterijen gaan. Hierdoor wordt overbezetting voorkomen en de verspreiding van de ziektekiemen verminderd.
• Geen groepen mengen. Door groepen dieren van dezelfde tomen en/of dezelfde bedrijven bij elkaar te houden, wordt de kans op verspreiding minder.
• Reinigen en ontsmetten. Tussen de rondes door is het van belang de afdelingen goed te reinigen en ontsmetten. De ziektekiemen kunnen namelijk achterblijven in de hokken en daar een tijd overleven. Ideaal is om de afdelingen 5 dagen leeg te laten tussen de rondes door.
• Quarantaine aangevoerde gelten. Bij het aanvoeren van gelten op uw bedrijf, is het van belang dat ze voor een aantal weken in quarantaine gaan en gehuisvest worden afgezonderd van de rest van de zeugen op het bedrijf. Een periode van 12 weken wordt aanbevolen.
• Biggen overleggen. Het overleggen van biggen in de kraamstal moet zoveel mogelijk voorkomen worden, alleen wanneer echt nodig is en dan het liefst binnen 24 uur na geboorte.
• Bio security. Neem voldoende veiligheidsmaatregelen rondom uw bedrijf. De bacterie kan zich zelfs via de lucht verspreiden.
• Hokbezetting en luchtkwaliteit. Zorg voor een normale hokbezetting en een optimaal klimaat met schone lucht en voldoende ventilatie, zodat de dieren zo min mogelijk last van hun luchtwegen kunnen krijgen en zo weinig mogelijk stress ervaren.

Vaccinaties

Naast het verbeteren van enkele management factoren, is het vaccineren van varkens ook een optie. Door te vaccineren op een bedrijf, wordt de immuniteit van de varkens verbeterd en is de kans op infectie minder. Tot op heden is vaccineren tegen Mycoplasma nog niet een effectief middel om de bacterie compleet uit te roeien. Wel zorgt het voor een goede bescherming, wanneer tijdig wordt gevaccineerd.